Zagadnienie odmowy podjęcia się obrony przez adwokata jest kwestią niezwykle istotną z perspektywy zarówno osób poszukujących pomocy prawnej, jak i samego samorządu zawodowego. Prawo do obrony jest fundamentalnym prawem każdej osoby, jednak nie jest ono absolutne i istnieją ściśle określone sytuacje, w których adwokat ma prawny obowiązek, a czasem wręcz przywilej, odmówienia świadczenia usług prawnych. Zrozumienie tych granic jest kluczowe dla zachowania równowagi między prawem do obrony a etyką zawodową oraz zasadami funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości.

Adwokaci, jako zaufani przedstawiciele prawni, zobowiązani są do działania z najwyższą starannością, sumiennością i zgodnie z zasadami etyki. Ich rola polega na reprezentowaniu interesów klienta, zapewnieniu mu rzetelnej porady prawnej oraz skutecznej obrony jego praw. Niemniej jednak, nawet w obliczu tych obowiązków, istnieją okoliczności, które mogą uzasadniać odmowę podjęcia się danej sprawy. Te sytuacje nie są arbitralne, lecz wynikają z przepisów prawa, zasad wykonywania zawodu adwokata oraz kodeksu etyki adwokackiej.

Celem niniejszego artykułu jest wyczerpujące przedstawienie sytuacji, w których adwokat może, a nawet powinien, odmówić podjęcia się obrony. Omówimy zarówno przesłanki formalne, jak i te wynikające z etyki zawodowej, analizując ich wpływ na możliwość nawiązania relacji klient-adwokat. Zrozumienie tych niuansów pozwoli na lepsze pojmowanie roli adwokata w systemie prawnym oraz jego ograniczeń.

Przesłanki formalne powodujące odmowę podjęcia się obrony

Istnieje szereg obiektywnych, formalnych przesłanek, które uniemożliwiają adwokatowi podjęcie się obrony lub nakazują mu jej odmowę. Te kryteria opierają się na przepisach prawa i zasadach organizacji wymiaru sprawiedliwości, mając na celu zapewnienie bezstronności, uczciwości i efektywności postępowania. Brak spełnienia tych wymogów może prowadzić do wadliwości postępowania lub naruszenia podstawowych zasad procesowych.

Jedną z fundamentalnych przesłanek jest konflikt interesów. Adwokat nie może reprezentować jednocześnie stron o sprzecznych interesach w tej samej sprawie. Oznacza to, że jeśli adwokat już wcześniej reprezentował osobę, której interesy są sprzeczne z interesami potencjalnego klienta, lub jeśli jego wiedza o wcześniejszej sprawie mogłaby zaszkodzić innemu klientowi, musi odmówić podjęcia się nowej sprawy. Dotyczy to zarówno postępowań cywilnych, karnych, jak i administracyjnych. Należy pamiętać, że konflikt interesów może mieć również charakter pośredni, na przykład gdy reprezentowałby adwokata, z którym ma złą relację zawodową.

Innym ważnym aspektem jest możliwość ujawnienia tajemnicy adwokackiej. Adwokat jest zobowiązany do zachowania w ścisłej tajemnicy wszystkiego, o czym dowiedział się w związku z udzielaniem pomocy prawnej. Jeśli podjęcie się nowej sprawy wiązałoby się z koniecznością ujawnienia informacji objętych tajemnicą adwokacką chronioną w stosunku do innego klienta, adwokat musi odmówić. Ta zasada ma na celu budowanie zaufania między klientem a adwokatem i zapewnienie swobodnego przepływu informacji.

Kolejną przesłanką jest sytuacja, w której adwokat nie posiada odpowiedniej wiedzy lub specjalizacji do prowadzenia danej sprawy. Choć adwokaci zdobywają szerokie wykształcenie prawnicze, niektóre dziedziny prawa wymagają bardzo specjalistycznej wiedzy. W takich przypadkach, aby zapewnić klientowi najlepszą możliwą reprezentację, adwokat powinien odmówić i skierować klienta do specjalisty w danej dziedzinie. Zapewnienie wysokiej jakości usług jest priorytetem.

Warto również wspomnieć o sytuacji, gdy potencjalny klient żąda od adwokata działań niezgodnych z prawem lub etyką zawodową. Adwokat jest zobowiązany działać w granicach prawa i zasad etyki. Jeśli klient domaga się podjęcia działań, które naruszałyby te zasady, adwokat nie tylko może, ale wręcz musi odmówić świadczenia usług.

Odmowa może również nastąpić, gdy adwokat sam jest stroną w postępowaniu, które ma być przedmiotem obrony, lub gdy jest stronniczy wobec jednej ze stron z innych powodów, na przykład ze względu na bliskie relacje rodzinne lub osobiste. Taka sytuacja podważałaby jego bezstronność i obiektywizm, co jest kluczowe w procesie sądowym.

Etyczne dylematy adwokata dotyczące odmowy podjęcia się obrony

Poza formalnymi przesłankami, istnieją również liczne dylematy etyczne, które mogą prowadzić adwokata do decyzji o odmowie podjęcia się obrony. Te sytuacje często wymagają głębszej analizy i oceny moralnej, ponieważ dotyczą relacji między adwokatem a klientem, a także jego roli w społeczeństwie. Etyka zawodowa stanowi fundament zaufania publicznego do adwokatury, dlatego jej przestrzeganie jest kluczowe.

Jednym z najczęściej dyskutowanych dylematów jest sytuacja, gdy adwokat ma silne osobiste przekonanie o winie swojego klienta w sprawie karnej. Chociaż prawo stanowi, że każdy ma prawo do obrony, niezależnie od popełnionego czynu, adwokat może odczuwać wewnętrzny dyskomfort, reprezentując osobę, co do której jest głęboko przekonany o winie. Kodeks etyki adwokackiej nie zabrania takiej obrony, podkreślając, że rolą adwokata jest zapewnienie rzetelnego procesu i ochrony praw klienta, a nie ocenianie jego moralności czy winy.

Niemniej jednak, jeśli przekonanie o winie jest tak silne, że mogłoby wpłynąć na jakość obrony lub prowadzić do poważnego konfliktu wewnętrznego, adwokat może rozważyć odmowę. Kluczowe jest jednak, aby taka odmowa nie była podyktowana sympatią czy antypatią do klienta lub jego czynu, ale rzeczywistym, głębokim przekonaniem o niemożności należytego wykonania obowiązków.

Innym istotnym aspektem jest możliwość odmowy podjęcia się obrony w sprawach, które mogą być postrzegane jako nieetyczne lub szkodliwe społecznie, nawet jeśli są zgodne z prawem. Adwokaci mają pewną autonomię w wyborze spraw, które chcą prowadzić, i mogą odmówić, jeśli dana sprawa narusza ich fundamentalne przekonania moralne. Dotyczy to na przykład spraw, które mogłyby być wykorzystane do krzywdzenia innych osób w sposób rażący lub do podważania podstawowych wartości prawnych.

Kolejnym ważnym czynnikiem jest niezdolność do nawiązania konstruktywnej relacji z potencjalnym klientem. Efektywna obrona wymaga dobrej komunikacji i zaufania. Jeśli klient jest agresywny, arogancki, nie chce współpracować lub próbuje manipulować adwokatem, może to prowadzić do sytuacji, w której adwokat uzna, że nie będzie w stanie skutecznie go reprezentować. W takich przypadkach odmowa może być uzasadniona, o ile nie jest podyktowana dyskryminacją.

Warto również zwrócić uwagę na kwestię obrony z urzędu. Choć adwokaci są zobowiązani do podejmowania się spraw z urzędu, istnieją pewne wyjątki. Jeśli adwokat udowodni izbie adwokackiej, że istnieją poważne powody, dla których nie może podjąć się danej obrony (na przykład wspomniany konflikt interesów, poważne problemy zdrowotne uniemożliwiające prowadzenie sprawy), może zostać zwolniony z tego obowiązku.

Ostatecznie, decyzja o odmowie podjęcia się obrony na gruncie etycznym zawsze powinna być podejmowana z najwyższą rozwagą, po analizie wszystkich okoliczności i z poszanowaniem zasad etyki zawodowej, mając na uwadze dobro wymiaru sprawiedliwości i prawa klienta.

Konsekwencje prawne i etyczne odmowy podjęcia się obrony

Decyzja adwokata o odmowie podjęcia się obrony, choć często uzasadniona, niesie ze sobą szereg konsekwencji, zarówno prawnych, jak i etycznych. Niewłaściwe zastosowanie prawa do odmowy lub nieuzasadniona odmowa mogą prowadzić do odpowiedzialności dyscyplinarnej, naruszenia dóbr osobistych klienta, a nawet wpływać na przebieg postępowania sądowego. Zrozumienie tych implikacji jest kluczowe dla zachowania profesjonalizmu i integralności zawodu adwokata.

Jeśli adwokat odmówi podjęcia się obrony bez ważnego powodu, lub w sposób naruszający zasady etyki zawodowej, może narazić się na postępowanie dyscyplinarne prowadzone przez organy samorządu adwokackiego. Konsekwencje mogą być różne, od upomnienia, przez naganę, aż po zawieszenie w czynnościach zawodowych, a w skrajnych przypadkach nawet pozbawienie prawa wykonywania zawodu. Prawo do odmowy nie jest absolutne i musi być stosowane w granicach prawa i etyki.

W przypadku odmowy podjęcia się obrony z powodu konfliktu interesów, adwokat musi prawidłowo zidentyfikować i uzasadnić ten konflikt. Niewłaściwe zastosowanie tej przesłanki może prowadzić do zarzutów o naruszenie zasad etyki, zwłaszcza jeśli odmowa jest próbą uniknięcia niewygodnej sprawy. Kluczowe jest transparentne komunikowanie powodów odmowy klientowi.

Kolejną ważną kwestią są konsekwencje dla klienta. Jeśli adwokat odmówi podjęcia się obrony, klient może mieć trudności ze znalezieniem innego adwokata, zwłaszcza w pilnych sprawach lub w mniejszych miejscowościach. W takich sytuacjach adwokat powinien dołożyć wszelkich starań, aby pomóc klientowi znaleźć inną pomoc prawną, na przykład poprzez wskazanie innego specjalisty lub przekazanie akt sprawy w sposób umożliwiający płynne przejęcie reprezentacji przez innego adwokata.

W przypadku obrony z urzędu, odmowa podjęcia się sprawy przez adwokata bez uzasadnionego powodu jest naruszeniem jego obowiązków zawodowych. Może to skutkować nałożeniem na niego kar dyscyplinarnych. Prawo karne przewiduje bowiem obowiązek obrony każdego oskarżonego, a adwokaci odgrywają kluczową rolę w zapewnieniu tego prawa.

Warto również zauważyć, że odmowa podjęcia się obrony może mieć wpływ na przebieg postępowania. Jeśli obrona jest niezbędna do zapewnienia sprawiedliwego procesu, a adwokat odmawia bez ważnego powodu, może to prowadzić do zarzutów o naruszenie prawa do obrony, co z kolei może skutkować uchyleniem orzeczenia sądu i koniecznością ponownego rozpoznania sprawy. Jest to szczególnie istotne w sprawach karnych, gdzie prawo do obrony jest jednym z filarów wymiaru sprawiedliwości.

Adwokat, decydując się na odmowę, musi być świadomy potencjalnych konsekwencji i działać z najwyższą starannością, analizując wszystkie aspekty prawne i etyczne. Obowiązkiem adwokata jest nie tylko reprezentowanie klienta, ale również ochrona integralności zawodu i zapewnienie sprawiedliwego procesu dla wszystkich stron.

Kiedy adwokat musi odmówić obrony ze względu na konflikt interesów

Konflikt interesów jest jedną z najpoważniejszych przesłanek, która bezwzględnie wymaga od adwokata odmowy podjęcia się obrony. Jest to zasada uniwersalna, mająca na celu zapewnienie obiektywizmu, bezstronności i najwyższej jakości świadczonych usług prawnych. Naruszenie tej zasady może prowadzić do poważnych konsekwencji prawnych i etycznych dla adwokata, a także podważyć zaufanie do wymiaru sprawiedliwości.

Podstawowym kryterium konfliktu interesów jest sytuacja, w której adwokat reprezentowałby jednocześnie dwie lub więcej stron o sprzecznych interesach w tej samej sprawie lub w sprawach powiązanych. Przykładem może być sytuacja, gdy adwokat wcześniej reprezentował jedną ze stron w postępowaniu rozwodowym, a teraz zgłasza się do niego druga strona z prośbą o reprezentację w tej samej sprawie. Nawet jeśli wcześniejsze pełnomocnictwo zostało zakończone, wiedza uzyskana w trakcie tej reprezentacji może stanowić przeszkodę w obiektywnym prowadzeniu nowej sprawy.

Konflikt interesów może mieć również charakter pośredni. Adwokat może być zmuszony odmówić, jeśli reprezentowanie nowego klienta mogłoby negatywnie wpłynąć na interesy innego klienta, którego adwokat obecnie reprezentuje, nawet jeśli sprawy te nie są bezpośrednio ze sobą powiązane. Dzieje się tak na przykład, gdy adwokat uzyskałby informacje poufne od jednego klienta, które mogłyby zostać wykorzystane przeciwko niemu w innej sprawie, nawet jeśli jest to inna sprawa i inny klient. Tajemnica adwokacka odgrywa tutaj kluczową rolę.

Innym aspektem konfliktu interesów jest sytuacja, gdy sam adwokat lub osoba blisko z nim związana (np. członek rodziny, pracownik kancelarii) ma osobisty interes w wyniku sprawy. Na przykład, jeśli adwokat jest świadkiem w sprawie, w której miałby udzielać obrony, jego zeznania mogłyby być sprzeczne z jego rolą obrońcy.

Zasada ta dotyczy również sytuacji, gdy adwokat reprezentował byłego klienta w sprawie, która jest ściśle związana z obecną sprawą, a informacje uzyskane od byłego klienta mogłyby być wykorzystane w sposób szkodliwy dla niego. Adwokat jest zobowiązany do ochrony interesów wszystkich swoich klientów, obecnych i byłych.

Identyfikacja konfliktu interesów wymaga od adwokata szczególnej staranności i uczciwości. W przypadku wątpliwości, adwokat powinien skonsultować się z bardziej doświadczonym kolegą lub z organami samorządu adwokackiego. Kluczowe jest, aby odmowa podjęcia się obrony z powodu konfliktu interesów była uzasadniona i oparta na obiektywnej analizie sytuacji, a nie na subiektywnych odczuciach czy chęci uniknięcia trudnej sprawy.

Jeśli adwokat stwierdzi, że istnieje konflikt interesów, musi niezwłocznie poinformować o tym potencjalnego klienta i odmówić podjęcia się sprawy. Jednocześnie, powinien starać się pomóc klientowi znaleźć innego adwokata, który będzie mógł go reprezentować. Przejrzystość i uczciwość w komunikacji są w takich sytuacjach kluczowe, aby zachować zaufanie do zawodu adwokata.

Odmowa obrony w sprawach o charakterze karnym i cywilnym

Specyfika spraw karnych i cywilnych często wpływa na sposób, w jaki adwokat może odmówić podjęcia się obrony. Choć podstawowe zasady dotyczące konfliktu interesów czy tajemnicy adwokackiej są uniwersalne, istnieją pewne niuanse związane z charakterem tych postępowań. Prawo do obrony jest szczególnie chronione w sprawach karnych, co nakłada na adwokatów dodatkowe obowiązki.

W sprawach karnych, adwokat ma obowiązek zapewnić oskarżonemu skuteczną obronę. Nawet jeśli adwokat ma osobiste przekonanie o winie klienta, nie może odmówić podjęcia się obrony z tego powodu. Kodeks etyki adwokackiej podkreśla, że rolą obrońcy jest zapewnienie, by proces przebiegał zgodnie z prawem, a prawa oskarżonego były należycie chronione. Odmowa podjęcia się obrony w sprawie karnej z powodu przekonania o winie klienta byłaby naruszeniem tych zasad.

Jednakże, w sprawach karnych adwokat może odmówić, jeśli istnieją inne, formalne przesłanki. Na przykład, jeśli byłby już zaangażowany w sprawę po stronie przeciwnej, na przykład jako pełnomocnik pokrzywdzonego. W takiej sytuacji występuje oczywisty konflikt interesów, który uniemożliwia prowadzenie obrony.

Kolejnym aspektem jest sytuacja, gdy adwokat otrzymałby propozycję obrony z urzędu, a ma ku temu uzasadnione powody do odmowy. Są to zazwyczaj te same przesłanki, które dopuszczają odmowę w sprawach cywilnych, takie jak konflikt interesów, brak odpowiedniej wiedzy lub poważne problemy zdrowotne uniemożliwiające prowadzenie sprawy. Izba adwokacka musi jednak wyrazić zgodę na taką odmowę.

W sprawach cywilnych, adwokat ma nieco większą swobodę w wyborze spraw. Może odmówić podjęcia się sprawy, jeśli uzna, że nie posiada wystarczającej wiedzy specjalistycznej w danej dziedzinie prawa, lub jeśli sprawa narusza jego przekonania etyczne. Na przykład, adwokat może odmówić prowadzenia sprawy, która jego zdaniem jest ewidentnie bezzasadna i ma na celu jedynie nękanie drugiej strony, nawet jeśli jest ona formalnie zgodna z prawem.

W obu rodzajach postępowań kluczowe jest, aby odmowa była uzasadniona i zgodna z przepisami prawa oraz zasadami etyki zawodowej. Adwokat powinien zawsze informować klienta o powodach odmowy i, w miarę możliwości, pomóc mu znaleźć inną pomoc prawną. Transparentność i profesjonalizm są fundamentalne w budowaniu zaufania i zapewnieniu sprawiedliwości.

Należy również pamiętać o kwestii OCP przewoźnika. Choć nie jest to bezpośrednio związane z odmową obrony przez adwokata, w kontekście prawa transportowego, adwokat może doradzać przewoźnikom w sprawach związanych z odpowiedzialnością, ubezpieczeniem i sporami z klientami. W takich przypadkach, adwokat musi być świadomy specyfiki przepisów i umów, aby skutecznie reprezentować swojego klienta.

Kiedy adwokat może odmówić pomocy prawnej w sprawach rodzinnych

Sprawy rodzinne, ze względu na ich emocjonalny charakter i skomplikowane relacje między stronami, często stawiają adwokatów przed szczególnymi wyzwaniami. Prawo do obrony jest oczywiście również w tym obszarze fundamentalne, jednak istnieją specyficzne sytuacje, w których adwokat może, a nawet powinien, odmówić podjęcia się reprezentacji.

Jedną z najczęstszych przyczyn odmowy w sprawach rodzinnych jest konflikt interesów. Jest to szczególnie problematyczne, gdy adwokat był wcześniej zaangażowany w sprawy związane z rodziną, na przykład reprezentował jednego z małżonków w sprawach majątkowych lub miał kontakt z dziećmi. Jeśli reprezentowanie nowego klienta mogłoby naruszyć tajemnicę adwokacką lub interesy wcześniejszego klienta, odmowa jest konieczna.

Na przykład, adwokat, który reprezentował matkę w postępowaniu o ustalenie ojcostwa, nie może później podjąć się obrony ojca w tej samej sprawie. Podobnie, adwokat, który reprezentował jedno z rodziców w postępowaniu o ograniczenie władzy rodzicielskiej, nie może później reprezentować drugiego rodzica w tej samej kwestii.

Inną ważną przesłanką jest niemożność nawiązania konstruktywnej relacji z klientem. W sprawach rodzinnych emocje często biorą górę, a strony mogą być skłonne do agresywnych zachowań lub prób manipulacji. Jeśli klient jest nadmiernie emocjonalny, nie chce współpracować, podważa kompetencje adwokata lub domaga się działań sprzecznych z prawem lub etyką, adwokat może uznać, że nie będzie w stanie skutecznie go reprezentować.

Adwokat może również odmówić, jeśli jego osobiste przekonania moralne kolidują z celami klienta. Na przykład, jeśli klient domaga się działań, które w ocenie adwokata są krzywdzące dla dzieci lub godzą w podstawowe wartości rodzinne, adwokat może odmówić reprezentacji, o ile taka odmowa nie jest dyskryminująca.

W sprawach rodzinnych niezwykle ważna jest również neutralność i obiektywizm. Adwokat nie powinien faworyzować żadnej ze stron, a jego celem jest znalezienie najlepszego rozwiązania dla wszystkich zaangażowanych, a w szczególności dla dobra dzieci. Jeśli adwokat czuje, że nie jest w stanie zachować tej neutralności, może rozważyć odmowę.

W przypadku odmowy, podobnie jak w innych sprawach, adwokat powinien poinformować klienta o powodach swojej decyzji i w miarę możliwości skierować go do innego specjalisty prawa rodzinnego. Profesjonalizm i empatia są kluczowe w tym delikatnym obszarze prawa.

Kiedy adwokat może odmówić obrony w sprawach spadkowych

Sprawy spadkowe, choć często wydają się proste, mogą być źródłem licznych sporów i konfliktów między spadkobiercami. Adwokaci, którzy specjalizują się w prawie spadkowym, często spotykają się z sytuacjami, w których muszą rozważyć odmowę podjęcia się obrony. Podobnie jak w innych dziedzinach prawa, kluczowe są tu zasady etyki zawodowej oraz przepisy prawa.

Główną przesłanką odmowy w sprawach spadkowych jest, jak w każdym innym przypadku, konflikt interesów. Może on wystąpić, gdy adwokat reprezentował już jednego ze spadkobierców w innej sprawie, która ma związek ze spadkiem, lub gdy posiada wiedzę o stanie majątkowym spadkodawcy, która mogłaby być wykorzystana przeciwko jednemu ze spadkobierców. Na przykład, jeśli adwokat pomagał w przygotowaniu testamentu, nie może później reprezentować jednego ze spadkobierców w sporze o ważność tego testamentu.

Innym częstym problemem jest sytuacja, gdy więcej niż jeden spadkobierca zgłasza się do tej samej kancelarii z prośbą o reprezentację. Adwokat musi wówczas dokładnie zbadać, czy interesy tych osób nie są sprzeczne. W przypadku stwierdzenia konfliktu interesów, musi odmówić reprezentowania jednej lub obu stron, w zależności od sytuacji.

Adwokat może również odmówić, jeśli klient domaga się działań niezgodnych z prawem, na przykład próby ukrycia części majątku spadkowego przed innymi spadkobiercami, lub jeśli klient chce podważyć testament w sposób nieuzasadniony prawnie. Adwokat nie może być narzędziem do nieuczciwych praktyk.

W sprawach spadkowych ważna jest również obiektywność. Adwokat powinien dążyć do polubownego rozwiązania sporu, jeśli to możliwe. Jeśli klient jest nadmiernie agresywny, nie chce współpracować lub domaga się działań, które mogą zaognić konflikt, adwokat może uznać, że nie będzie w stanie efektywnie go reprezentować.

Czasami, adwokat może odmówić, jeśli sprawa wymaga bardzo specjalistycznej wiedzy, na przykład w zakresie międzynarodowego prawa spadkowego, a on sam nie posiada odpowiednich kompetencji. W takich sytuacjach, powinien skierować klienta do specjalisty.

Podobnie jak w innych przypadkach, odmowa powinna być jasno zakomunikowana klientowi wraz z uzasadnieniem. Adwokat powinien również, w miarę możliwości, pomóc klientowi znaleźć innego prawnika, który będzie mógł mu pomóc w jego sprawie spadkowej.

Kiedy adwokat nie może odmówić podjęcia się obrony z urzędu

Obowiązek podejmowania się obrony z urzędu jest jednym z kluczowych elementów systemu prawnego, mającym na celu zapewnienie równości wobec prawa i dostępu do sprawiedliwości dla wszystkich obywateli, niezależnie od ich sytuacji materialnej. Choć adwokaci mają pewną elastyczność w wyborze spraw, istnieją sytuacje, w których odmowa podjęcia się obrony z urzędu jest niedopuszczalna, chyba że występują bardzo poważne, uzasadnione powody.

Podstawowym założeniem jest to, że adwokat, który posiada uprawnienia do wykonywania zawodu, jest zobowiązany do świadczenia pomocy prawnej z urzędu, gdy zostanie do tego wyznaczony przez odpowiedni organ. Jest to forma służby publicznej, która ma na celu zapewnienie realizacji konstytucyjnego prawa do obrony.

Adwokat nie może odmówić podjęcia się obrony z urzędu z powodów osobistych sympatii lub antypatii do klienta, ani z powodu jego rzekomej winy, czy też z powodu charakteru popełnionego przestępstwa. Obowiązek ten jest bezwzględny i ma na celu ochronę podstawowych praw obywatelskich, a nie ocenę moralności czy winy klienta.

Odmowa podjęcia się obrony z urzędu jest dopuszczalna tylko w ściśle określonych przypadkach, które muszą być udokumentowane i zatwierdzone przez organy samorządu adwokackiego. Należą do nich między innymi:

• Istnienie konfliktu interesów. Jest to sytuacja, gdy adwokat był już wcześniej zaangażowany w sprawę po stronie przeciwnej, lub jego wiedza o poprzednich sprawach klienta mogłaby zaszkodzić jego interesom.
• Poważne problemy zdrowotne uniemożliwiające prowadzenie sprawy. Dotyczy to zarówno chorób fizycznych, jak i psychicznych, które uniemożliwiają skuteczne wykonywanie obowiązków zawodowych.
• Wyjątkowo trudna sytuacja osobista lub rodzinna, która znacząco utrudnia wykonywanie obowiązków.
• Gdyby podjęcie się obrony z urzędu wiązałoby się z naruszeniem tajemnicy adwokackiej wobec innego klienta.
• Gdyby klient w sposób rażący naruszał zasady współżycia społecznego w stosunku do adwokata lub osób z nim współpracujących.

Wniosek o zwolnienie z obowiązku obrony z urzędu musi być złożony do dziekana okręgowej rady adwokackiej wraz z uzasadnieniem. Dziekan rozpatruje wniosek i decyduje, czy istnieją podstawy do zwolnienia adwokata z obowiązku. Decyzja ta jest ostateczna.

Brak ważnego uzasadnienia dla odmowy podjęcia się obrony z urzędu może skutkować nałożeniem na adwokata kary dyscyplinarnej. Obowiązek ten jest fundamentalny dla zapewnienia sprawiedliwości i równego dostępu do wymiaru sprawiedliwości dla wszystkich obywateli.