Kurzajki, powszechnie znane jako brodawki, to zmiany skórne wywoływane przez infekcję wirusową. Choć mogą pojawić…
Kurzajki, znane również jako brodawki, to powszechne zmiany skórne, które mogą pojawić się na różnych częściach ciała, najczęściej na dłoniach i stopach. Choć zazwyczaj niegroźne, bywają uciążliwe i estetycznie niepożądane. Ich powstawanie jest ściśle związane z infekcją wirusową, konkretnie z wirusem brodawczaka ludzkiego (HPV – Human Papillomavirus). Ten wszechobecny wirus może przenosić się drogą kontaktową, a jego obecność w organizmie prowadzi do niekontrolowanego namnażania się komórek naskórka, co manifestuje się jako charakterystyczna narośl. Warto zrozumieć mechanizmy leżące u podstaw tego schorzenia, aby móc skuteczniej zapobiegać jego rozwojowi oraz wiedzieć, jak postępować w przypadku pojawienia się zmian.
Kluczowym czynnikiem wywołującym kurzajki jest właśnie wirus HPV. Istnieje ponad sto typów tego wirusa, a każdy z nich może powodować różne rodzaje brodawek. Niektóre typy HPV preferują skórę dłoni i stóp, powodując popularne brodawki zwykłe i brodawki podeszwowe, podczas gdy inne mogą lokalizować się w okolicach narządów płciowych. Zakażenie wirusem HPV nie zawsze prowadzi do natychmiastowego pojawienia się kurzajek. Okres inkubacji może być różny, od kilku tygodni do nawet kilku miesięcy. W tym czasie wirus może pozostawać w stanie uśpienia, czekając na sprzyjające warunki do rozwoju. Często układ odpornościowy jest w stanie skutecznie zwalczyć wirusa, zanim jeszcze dojdzie do powstania widocznych zmian skórnych.
Czynniki sprzyjające rozwojowi kurzajek to przede wszystkim obniżona odporność organizmu. Kiedy nasz system immunologiczny jest osłabiony, na przykład w wyniku stresu, niedoboru witamin, przewlekłych chorób lub przyjmowania leków immunosupresyjnych, wirus HPV ma większe szanse na przetrwanie i namnażanie. Wilgotne i ciepłe środowisko, takie jak baseny, szatnie czy prysznice publiczne, stwarza idealne warunki do rozwoju wirusa. Dlatego też częstość występowania kurzajek jest wyższa w miejscach, gdzie wiele osób ma kontakt z wilgotną skórą. Uszkodzona skóra, nawet niewielkie skaleczenia czy otarcia, stanowi łatwiejszą drogę wejścia dla wirusa do organizmu. Właśnie dlatego tak ważne jest dbanie o higienę i unikanie kontaktu z potencjalnymi źródłami infekcji.
Zrozumienie mechanizmu powstawania kurzajek przez wirus HPV
Istota powstawania kurzajek tkwi w specyficznym działaniu wirusa brodawczaka ludzkiego (HPV) na komórki naskórka. Po wniknięciu do skóry, zazwyczaj przez mikrouszkodzenia, wirus integruje swój materiał genetyczny z DNA komórek gospodarza. Następnie wirus infekuje keratynocyty, czyli podstawowe komórki naskórka, prowadząc do ich nadmiernego namnażania i hiperplazji. Zjawisko to manifestuje się jako charakterystyczny, wyniosły kształt brodawki, często o nierównej, brodawkowatej powierzchni. Komórki zainfekowane przez HPV wykazują również zaburzenia w procesie różnicowania, co prowadzi do ich nieprawidłowego dojrzewania i gromadzenia się w warstwie rogowej naskórka, tworząc widoczną zmianę.
Rodzaj i wygląd kurzajki zależą od typu wirusa HPV oraz lokalizacji zakażenia. Różne typy wirusa mają predyspozycje do atakowania określonych obszarów skóry. Na przykład, wirusy HPV typu 1, 2 i 4 często wywołują brodawki zwykłe, które najczęściej pojawiają się na palcach, dłoniach i łokciach. Mają one zazwyczaj nieregularny kształt, mogą być szorstkie w dotyku i czasami pokryte drobnymi, czarnymi punktami, które są w rzeczywistości naczyniami krwionośnymi. Z kolei brodawki podeszwowe, często określane jako kurzajki na stopach, są wywoływane przez wirusy HPV typu 1. Ze względu na nacisk podczas chodzenia, rosną one do wewnątrz, co sprawia, że są bolesne i mogą przypominać odciski. Ich powierzchnia jest zazwyczaj bardziej gładka, ale mogą być widoczne drobne czarne kropki.
Warto podkreślić, że kurzajki są zaraźliwe. Oznacza to, że wirus może łatwo przenosić się z jednej osoby na drugą, a także z jednej części ciała na inną u tej samej osoby. Dotykanie zainfekowanej skóry, korzystanie ze wspólnych ręczników, obuwia czy narzędzi do manicure to jedne z najczęstszych dróg transmisji. Dzieci, ze względu na częstszy kontakt fizyczny i często jeszcze nie w pełni rozwinięty układ odpornościowy, są szczególnie podatne na zakażenie wirusem HPV i rozwój kurzajek. Dorośli również mogą ulec zakażeniu, zwłaszcza jeśli mają osłabioną odporność lub gdy ich skóra jest uszkodzona. Zrozumienie tych mechanizmów jest kluczowe dla profilaktyki i skutecznego radzenia sobie z tym problemem.
Czynniki ryzyka sprzyjające pojawieniu się kurzajek na ciele

Kolejnym istotnym czynnikiem ryzyka jest wilgotne środowisko. Wirus HPV dobrze rozwija się w ciepłych i wilgotnych miejscach, dlatego tak często kurzajki pojawiają się u osób korzystających z publicznych pływalni, saun, łaźni parowych czy siłowni. W tych miejscach łatwo o kontakt ze skórą innych osób lub z powierzchniami, na których mogą znajdować się wirusy. Długotrwałe moczenie skóry, na przykład podczas pływania, również może sprzyjać wnikaniu wirusa, ponieważ skóra staje się bardziej podatna na uszkodzenia. Dlatego też zaleca się noszenie obuwia ochronnego w miejscach publicznych o podwyższonej wilgotności.
Uszkodzenia skóry stanowią bramę dla wirusa HPV. Nawet niewielkie skaleczenia, zadrapania, pęknięcia naskórka czy otarcia mogą umożliwić wirusowi przedostanie się do głębszych warstw skóry. Osoby, które często narażone są na urazy skóry, na przykład pracownicy fizyczni, sportowcy lub osoby cierpiące na schorzenia skóry takie jak egzema czy łuszczyca, mają zwiększone ryzyko zakażenia. Warto również wspomnieć o kontakcie z zakażoną osobą lub przedmiotami. Dzielenie się ręcznikami, odzieżą, obuwiem, a nawet narzędziami do paznokci może być przyczyną przeniesienia wirusa. Szczególną ostrożność powinny zachować osoby, które już mają kurzajki, ponieważ mogą one łatwo rozprzestrzeniać wirusa na inne części swojego ciała, np. przez drapanie lub dotykanie zmian.
Jak dochodzi do zarażenia kurzajkami i ich rozprzestrzeniania
Zarażenie wirusem HPV, który jest pierwotną przyczyną powstawania kurzajek, najczęściej odbywa się poprzez bezpośredni kontakt skóry z zakażoną osobą. Wirus przenosi się, gdy powierzchnia skóry osoby zdrowej ma kontakt z brodawką lub z miejscem, gdzie wirus jest obecny, nawet jeśli nie są widoczne żadne zmiany skórne. Szczególnie łatwo dochodzi do tego w miejscach, gdzie wiele osób ma kontakt z wilgotną skórą i powierzchniami, takimi jak wspomniane wcześniej baseny, sauny, siłownie, ale także wspólne prysznice w szatniach sportowych czy hotelowych. Dotykanie nawierzchni, na których mogą znajdować się wirusy, a następnie dotykanie własnej skóry, zwłaszcza jeśli jest ona uszkodzona, może prowadzić do infekcji.
Poza bezpośrednim kontaktem skórnym, wirus HPV może przenosić się również poprzez przedmioty, z którymi miała kontakt osoba zakażona. Dotyczy to zwłaszcza przedmiotów osobistego użytku, takich jak ręczniki, pościel, odzież, obuwie, a także narzędzia do pielęgnacji ciała, np. pilniki do paznokci, cążki czy pumeksy. Dlatego tak ważne jest, aby nie dzielić się tego typu przedmiotami z innymi osobami, a także dbać o ich odpowiednią higienę. W przypadku korzystania z usług kosmetycznych, należy upewnić się, że używane narzędzia są sterylizowane lub jednorazowe, aby uniknąć ryzyka zakażenia.
Rozprzestrzenianie się kurzajek na własnym ciele, czyli tzw. autoinokulacja, jest częstym zjawiskiem. Dzieje się tak, gdy osoba zakażona przenosi wirusa z istniejącej brodawki na inne obszary skóry. Najczęściej dochodzi do tego przez drapanie lub dotykanie zmian, a następnie dotykanie innych, zdrowych obszarów skóry. Na przykład, osoba z kurzajką na palcu może nieświadomie przenieść wirusa na twarz lub inne części ciała podczas codziennych czynności. Dzieci, ze względu na ich naturalną skłonność do drapania i nie zawsze świadome przestrzeganie zasad higieny, są szczególnie narażone na autoinokulację. Uszkodzenia skóry, powstałe w wyniku drapania, dodatkowo ułatwiają wirusowi wniknięcie i rozwój nowych brodawek.
Wpływ układu odpornościowego na powstawanie i zanikanie kurzajek
Siła układu odpornościowego odgrywa kluczową rolę w procesie powstawania i zanikania kurzajek. Wirus HPV, mimo że jest powszechny, nie u każdego zakażonego prowadzi do rozwoju brodawek. Często nasz system immunologiczny jest w stanie skutecznie zwalczyć wirusa, zanim jeszcze dojdzie do jakichkolwiek widocznych zmian skórnych. W takich przypadkach wirus może pozostać w organizmie w stanie uśpienia przez długi czas, a następnie zostać samoistnie wyeliminowany przez komórki odpornościowe. Jest to idealny scenariusz, który pozwala uniknąć problemu kurzajek bez konieczności interwencji medycznej.
Kiedy jednak układ odpornościowy jest osłabiony, wirus HPV ma większe szanse na namnażanie się i wywoływanie zmian skórnych. Czynniki takie jak przewlekły stres, niedobory witamin, niewłaściwa dieta, brak snu, a także choroby przewlekłe czy przyjmowanie leków immunosupresyjnych mogą znacząco osłabić zdolność organizmu do walki z infekcjami wirusowymi. W takich sytuacjach nawet niewielka ekspozycja na wirusa może doprowadzić do pojawienia się licznych i trudnych do usunięcia kurzajek. Osoby z obniżoną odpornością, np. pacjenci po przeszczepach narządów, osoby zakażone wirusem HIV czy osoby cierpiące na choroby autoimmunologiczne, są szczególnie podatne na rozwój rozległych i nawracających zmian spowodowanych przez HPV.
Co ciekawe, układ odpornościowy może również doprowadzić do samoistnego zaniku kurzajek. W niektórych przypadkach, nawet jeśli brodawki już się pojawiły, organizm z czasem jest w stanie je zwalczyć. Proces ten może trwać od kilku miesięcy do nawet kilku lat. Mechanizm ten polega na tym, że komórki odpornościowe, w tym limfocyty T, rozpoznają zainfekowane komórki i inicjują reakcję zapalną, która prowadzi do zniszczenia wirusa i usunięcia zmienionych tkanek. Dlatego też, w przypadku niewielkich zmian, obserwacja i cierpliwość mogą być skuteczną strategią. Warto jednak pamiętać, że nawracające lub uciążliwe kurzajki mogą wymagać interwencji medycznej, aby przyspieszyć proces leczenia i zapobiec dalszemu rozprzestrzenianiu się infekcji.
Czy kurzajki można zdobyć w miejscach publicznych i jak się chronić
Miejsca publiczne, zwłaszcza te o podwyższonej wilgotności i wysokim natężeniu ruchu, stanowią potencjalne źródło zakażenia wirusem HPV, który wywołuje kurzajki. Baseny, sauny, wspólne prysznice, szatnie sportowe, a także niektóre miejsca rekreacyjne, gdzie wiele osób ma kontakt z mokrą skórą i wspólnymi powierzchniami, stwarzają idealne warunki dla przetrwania i transmisji wirusa. Wirus HPV może znajdować się na podłogach, matach, a nawet na powierzchniach mokrych od potu czy wody. Dlatego też, korzystając z takich miejsc, należy zachować szczególną ostrożność, aby zminimalizować ryzyko infekcji.
Aby skutecznie chronić się przed zarażeniem kurzajkami w miejscach publicznych, warto przestrzegać kilku podstawowych zasad higieny. Przede wszystkim, należy unikać chodzenia boso po wilgotnych powierzchniach. Zawsze zaleca się noszenie obuwia ochronnego, takiego jak klapki czy gumowe sandały, które stanowią barierę między stopami a potencjalnie skażoną powierzchnią. Warto również zadbać o higienę stóp po powrocie do domu, myjąc je dokładnie wodą z mydłem i osuszając. Unikanie dzielenia się ręcznikami i innymi przedmiotami osobistego użytku jest kolejnym ważnym aspektem profilaktyki.
Dodatkowo, utrzymywanie prawidłowej higieny osobistej i wzmacnianie układu odpornościowego może znacząco zmniejszyć ryzyko rozwoju kurzajek, nawet jeśli dojdzie do kontaktu z wirusem. Zdrowa dieta bogata w witaminy i minerały, odpowiednia ilość snu, regularna aktywność fizyczna oraz unikanie nadmiernego stresu to czynniki, które wspierają naturalną odporność organizmu. W przypadku zauważenia jakichkolwiek niepokojących zmian skórnych, zwłaszcza jeśli pojawiły się w miejscach narażonych na kontakt z wirusem, należy skonsultować się z lekarzem dermatologiem, który postawi właściwą diagnozę i zaleci odpowiednie leczenie.
Czy kurzajki przenoszą się przez dotyk i inne formy kontaktu
Kurzajki są wysoce zaraźliwe i mogą przenosić się przez bezpośredni kontakt z zainfekowaną skórą. Kiedy osoba zdrowa dotyka kurzajki, wirus HPV może zostać przeniesiony na jej skórę, zwłaszcza jeśli na skórze tej znajdują się mikrouszkodzenia lub jest ona wilgotna. Ten rodzaj transmisji jest najczęstszą drogą zakażenia. Należy pamiętać, że wirus może znajdować się nie tylko na widocznych brodawkach, ale także na skórze wokół nich, a nawet na skórze osoby, która jest nosicielem wirusa, ale nie wykazuje objawów w postaci kurzajek.
Oprócz bezpośredniego kontaktu skóra do skóry, kurzajki mogą również przenosić się przez pośredni kontakt z zakażonymi przedmiotami, znanym jako przenoszenie przez powierzchnie. Wirus HPV jest w stanie przetrwać przez pewien czas na powierzchniach, z którymi miała kontakt osoba zakażona. Dotyczy to zwłaszcza przedmiotów, które są często dotykane i nie są regularnie dezynfekowane. Przykłady obejmują klamki drzwi, poręcze, przyciski w miejscach publicznych, ale także przedmioty osobistego użytku, takie jak ręczniki, pościel, ubrania, a nawet narzędzia do pielęgnacji paznokci. Dlatego też, zachowanie zasad higieny i unikanie dzielenia się tego typu przedmiotami jest kluczowe w zapobieganiu rozprzestrzenianiu się wirusa.
Szczególnym rodzajem transmisji jest autoinokulacja, czyli przenoszenie wirusa z jednej części ciała na inną u tej samej osoby. Dzieje się tak, gdy osoba z kurzajką dotyka zmiany, a następnie dotyka innej, zdrowej części skóry. Jest to szczególnie częste u dzieci, które często nieświadomie drapią lub pocierają kurzajki, a następnie przenoszą wirusa na inne obszary ciała. Również osoby dorosłe mogą nieświadomie przenosić wirusa, na przykład podczas golenia lub drapania się. Ważne jest, aby unikać dotykania kurzajek i w przypadku ich obecności, dbać o higienę rąk, aby zapobiec dalszemu rozprzestrzenianiu się infekcji.
W jaki sposób kurzajki mogą pojawiać się na stopach i dłoniach
Kurzajki na stopach i dłoniach są jednymi z najczęściej występujących odmian brodawek. Ich pojawienie się w tych miejscach jest ściśle związane z drogami transmisji wirusa HPV oraz specyfiką tych obszarów ciała. Stopy, ze względu na częsty kontakt z podłogami w miejscach publicznych, takich jak baseny, siłownie czy sauny, są szczególnie narażone na zakażenie. Wilgotne i ciepłe środowisko sprzyja namnażaniu się wirusa, a mikrouszkodzenia naskórka, które mogą powstać na stopach, ułatwiają jego wniknięcie. W efekcie powstają brodawki podeszwowe, które często rosną do wewnątrz pod wpływem nacisku podczas chodzenia, co czyni je bolesnymi i trudnymi do leczenia.
Dłonie, podobnie jak stopy, są obszarem często narażonym na kontakt z wirusem HPV. Dotykamy nimi różnych powierzchni w ciągu dnia, a także mamy częsty kontakt z innymi ludźmi. Dzieci, które często bawią się na zewnątrz, dotykają różnych przedmiotów i mają kontakt z rówieśnikami, są szczególnie podatne na rozwój kurzajek na dłoniach i palcach. Brodawki zwykłe, które najczęściej pojawiają się na dłoniach, mają zazwyczaj szorstką, nierówną powierzchnię i mogą być otoczone wałem pogrubiałego naskórka. Warto pamiętać, że kurzajki na dłoniach mogą łatwo przenosić się na inne części ciała, na przykład na twarz, poprzez dotyk.
Ważnym czynnikiem, który może sprzyjać pojawieniu się kurzajek na stopach i dłoniach, jest osłabiony układ odpornościowy. Kiedy organizm nie jest w stanie skutecznie zwalczyć wirusa HPV, nawet niewielka ekspozycja może prowadzić do rozwoju brodawek. Nadmierna potliwość dłoni i stóp również może stanowić czynnik ryzyka, ponieważ wilgotna skóra jest bardziej podatna na infekcje. Dlatego też, osoby, które mają tendencję do nadmiernego pocenia się, powinny szczególnie dbać o higienę tych obszarów ciała i stosować odpowiednie preparaty osuszające lub antyperspiranty.
Rola wirusów brodawczaka ludzkiego w etiologii kurzajek
Sednem powstawania kurzajek są wirusy brodawczaka ludzkiego (HPV). Istnieje ponad sto typów tych wirusów, a ich obecność w organizmie jest główną przyczyną powstawania brodawek. Wirusy te należą do rodziny Papillomaviridae i charakteryzują się tropizmem tkankowym, co oznacza, że preferują infekowanie komórek nabłonkowych skóry i błon śluzowych. Po wniknięciu do organizmu, wirus HPV atakuje keratynocyty – podstawowe komórki budujące naskórek. Prowadzi to do zaburzeń w cyklu komórkowym, powodując nadmierne namnażanie się zainfekowanych komórek i ich nieprawidłowe różnicowanie.
Każdy typ wirusa HPV może powodować inny rodzaj brodawki i lokalizować się w różnych miejscach na ciele. Na przykład, wirusy HPV typu 1, 2 i 4 są najczęściej odpowiedzialne za powstawanie brodawek zwykłych, które pojawiają się na dłoniach, palcach i łokciach. Z kolei brodawki podeszwowe, które lokalizują się na stopach, są zazwyczaj wywoływane przez HPV typu 1. Inne typy wirusów, takie jak HPV typu 6 i 11, są częściej związane z powstawaniem brodawek narządów płciowych, choć mogą również powodować inne zmiany skórne. Zrozumienie, że to konkretne typy wirusa HPV są sprawcami kurzajek, pozwala na lepsze ukierunkowanie profilaktyki i leczenia.
Warto podkreślić, że zakażenie wirusem HPV nie zawsze prowadzi do rozwoju kurzajek. Wiele osób jest nosicielami wirusa, ale ich układ odpornościowy skutecznie sobie z nim radzi, zapobiegając powstawaniu widocznych zmian. Okres inkubacji wirusa może być bardzo różny – od kilku tygodni do nawet kilku miesięcy. W tym czasie wirus może pozostawać w stanie uśpienia, czekając na sprzyjające warunki do rozwoju, takie jak osłabienie organizmu. W niektórych przypadkach, nawet po pojawieniu się kurzajek, układ odpornościowy może samodzielnie zwalczyć infekcję, prowadząc do samoistnego zaniku brodawek. To pokazuje, jak ważna jest rola odporności w walce z tym wirusem.
Czy kurzajki są groźne dla zdrowia i czy mogą prowadzić do powikłań
Kurzajki, w większości przypadków, nie stanowią bezpośredniego zagrożenia dla zdrowia. Są to łagodne zmiany skórne wywołane przez wirus HPV. Jednakże, mogą być źródłem dyskomfortu, bólu, a także problemów estetycznych. Brodawki podeszwowe, ze względu na lokalizację i nacisk podczas chodzenia, mogą być szczególnie bolesne i utrudniać codzienne funkcjonowanie. Drapanie lub usuwanie kurzajek w niewłaściwy sposób może prowadzić do powstania blizn, infekcji bakteryjnych, a także do rozprzestrzenienia się wirusa na inne części ciała, co skutkuje pojawieniem się nowych brodawek.
Warto jednak wspomnieć, że niektóre typy wirusa HPV, które wywołują kurzajki, mogą mieć potencjał onkogenny. Chociaż większość brodawek skórnych jest łagodna, pewne typy wirusa HPV są silnie związane z rozwojem nowotworów, zwłaszcza raka szyjki macicy, ale także raka odbytu, prącia czy gardła. Dotyczy to przede wszystkim wirusów HPV przenoszonych drogą płciową. W przypadku brodawek skórnych, takich jak kurzajki na dłoniach i stopach, ryzyko rozwoju nowotworu jest bardzo niskie. Niemniej jednak, w przypadku nietypowych, szybko rosnących lub krwawiących zmian, zawsze zaleca się konsultację z lekarzem w celu wykluczenia innych schorzeń.
Powikłania związane z kurzajkami zazwyczaj wynikają z nieprawidłowego leczenia lub powikłań infekcyjnych. Drapanie, wycinanie lub próby samodzielnego usuwania kurzajek mogą prowadzić do:
- Powstawania blizn i przebarwień po zagojeniu się rany.
- Infekcji bakteryjnych, jeśli skóra zostanie uszkodzona, a do rany dostaną się bakterie.
- Rozprzestrzeniania się wirusa na inne obszary ciała, co skutkuje pojawieniem się nowych brodawek.
- W przypadku brodawek podeszwowych, bólu i trudności w chodzeniu.
Dlatego też, w przypadku podejrzenia kurzajek, zaleca się skonsultowanie się z lekarzem lub farmaceutą, którzy doradzą najbezpieczniejsze i najskuteczniejsze metody leczenia.
Kiedy należy zgłosić się do lekarza z problemem kurzajek
Chociaż większość kurzajek jest łagodna i można je leczyć domowymi sposobami lub preparatami dostępnymi bez recepty, istnieją sytuacje, w których wizyta u lekarza dermatologa jest absolutnie wskazana. Przede wszystkim, jeśli mamy do czynienia z brodawkami, które są bolesne, szybko rosną, zmieniają kolor, krwawią lub są nietypowe pod względem kształtu, powinniśmy niezwłocznie zgłosić się do specjalisty. Mogą to być objawy wskazujące na inne schorzenia, a nie tylko zwykłe kurzajki, dlatego tak ważna jest profesjonalna diagnoza. Lekarz będzie w stanie ocenić charakter zmiany i wykluczyć inne, potencjalnie groźniejsze schorzenia.
Szczególną ostrożność powinny zachować osoby z osłabionym układem odpornościowym. Mowa tu o pacjentach po przeszczepach narządów, osobach zakażonych wirusem HIV, pacjentach z chorobami nowotworowymi lub przyjmujących leki immunosupresyjne. W tych grupach, nawet niepozorne kurzajki mogą być trudniejsze do zwalczenia, a ich obecność może świadczyć o głębszych problemach zdrowotnych. Lekarz będzie w stanie dobrać odpowiednie leczenie, uwzględniając indywidualny stan pacjenta i potencjalne ryzyko powikłań. Dzieci również mogą wymagać konsultacji lekarskiej, zwłaszcza jeśli kurzajki są liczne, sprawiają ból lub utrudniają codzienne funkcjonowanie.
Warto również zgłosić się do lekarza, jeśli domowe metody leczenia lub preparaty dostępne bez recepty nie przynoszą oczekiwanych rezultatów po kilku tygodniach stosowania. Czasem potrzebne są silniejsze środki lub inne metody terapii, które może zastosować wyłącznie lekarz. Do takich metod należą między innymi:
- Krioterapię (wymrażanie zmian ciekłym azotem).
- Elektrokoagulację (wypalanie zmian prądem).
- Laserowe usuwanie brodawek.
- Wstrzykiwanie leków bezpośrednio do zmiany.
- W skrajnych przypadkach, chirurgiczne wycięcie kurzajki.
Nie należy zwlekać z wizytą u specjalisty, jeśli kurzajki są uciążliwe, rozprzestrzeniają się lub budzą jakiekolwiek wątpliwości co do ich charakteru.




